|
 PNÖMOKOK
- Pnömokok Mikrobu ve Hastalıklar
1. Pnömokok nedir? Nerede bulunur? Nasıl
Bulaşır?
2. Pnömokok hangi hastalıklara sebep olur?
3. Pnömokok hastalıkları nasıl teşhis ve tedavi
edilir?
1. Pnömokok nedir? Nerede bulunur? Nasıl
Bulaşır?
Pnömokok, bebeklik ve çocukluk çağında sık
rastlanan ve menenjit, zatürre, kan iltihabı,
orta kulak iltihabı, sinüzit gibi hastalıklara
yol açan bir mikroptur. Dünya Sağlık Örgütü
verilerine göre pnömokoklara bağlı hastalıklar,
dünya üzerinde her yıl 5 yaşından küçük yaklaşık
1 milyon çocuğun ölümüne neden olmaktadır.
Pnömokoklar bebeklik ve çocukluk çağında burun,
geniz ve boğazda yaygın olarak bulunurlar.
Bebeklerin bağışıklık sistemleri henüz tam
olarak gelişmediğinden, pnömokok hastalıklarına
karşı daha savunmasızdırlar. Burun içinde ve
boğaz bölgesinde pnömokok bulunan bebek ve
çocuklar mikrobu diğer bireylere
bulaştırabilirler. Bulaşma, öksürme veya
hapşırma esnasında havaya yayılan damlacıkların
solunması, yıkanmamış ellerin ağız ve burun
bölgesi ile teması veya yakın temas yoluyla
olur.
Pnömokok özellikle çocukların toplu halde
bulunduğu kreş ve anaokulu gibi yerlerde çok
hızla yayıldığından, kreşe giden çocuklarda
pnömokok taşıma oranları ve buna bağlı
hastalıkların görülme sıklığı daha yüksektir.
2. Pnömokok hangi hastalıklara sebep olur?
Zatürre:
Zatürre, çocukluk çağında en sık ölüm
nedenlerinden biri olarak karşımıza çıkar.
Zatürre, akciğerlerde bulunan hava
keseciklerinin iltihap ile dolduğu ve yeterli
hava alışverişinin yapılamadığı ciddi ve
tehlikeli bir solunum yolu hastalığıdır.
Pnömokoklar insandan insana genellikle hava
yoluyla bulaşır. Zatürrenin belirtileri
arasında, koyu kıvamlı, sarı-yeşil renkli veya
kanlı balgamın eşlik edebildiği öksürük, yüksek
ateş ve titreme, nefes darlığı, göğüs ağrısı,
halsizlik, zor ve hızlı soluk alma sayılabilir.
Menenjit:
Pnömokoklar beyin ve omuriliği koruyan sıvıya
ulaştıkları zaman menenjite neden olurlar.
Menenjit, beyin ve omuriliği kaplayan ince
zarların ve kan damarlarının iltihaplanmasıdır.
Son derece ciddi bir hastalık olan menenjit,
ölümle veya işitme kaybı, görme bozukluğu, zeka
geriliği, hareket bozuklukları gibi kalıcı
sakatlıklarla sonuçlanabilir.
Menenjitin belirtileri arasında, yüksek ateş,
ense sertliği, baş ağrısı, kusma, aşırı
yorgunluk, huzursuzluk ve iştahsızlık
sayılabilir. Tedavisi çoğunlukla hastaneye
yatırılarak yapılır.
Kan iltihabı:
Pnömokoklar, bazı durumlarda kana karışarak
burada çoğalabilirler. Pnömokokların kanı istila
etmesi durumuna kan iltihabı denir. Vücut,
mikroplara ve mikropların salgıladığı maddelere
karşı organ yetmezliğiyle sonuçlanan bir tepki
verebilir. Kan iltihabı ölümle sonuçlanabilen
son derece ciddi bir hastalıktır.
Hastalık belirtileri arasında, yüksek ateş,
böbrek, karaciğer gibi organların
fonksiyonlarında bozulma, bilinç bozulması,
davranış bozuklukları, nefes darlığı
sayılabilir.
Orta kulak iltihabı:
Pnömokokların neden olduğu önemli hastalıklardan
biri de orta kulak iltihabıdır. 0-2 yaş
arasındaki her 10 çocuktan 9'u en az bir kez
orta kulak iltihabına yakalanmaktadır. Bu
hastalık, soğuk algınlığı, grip gibi diğer
solunum yolu hastalıkları ile birlikte de
görülebilir. Orta kulak iltihabının uzun sürmesi
ve tekrarlaması işitme kaybına, buna bağlı
olarak konuşma bozukluklarına yol açabilir. Bazı
durumlarda, tedavi edilmeyen orta kulak
iltihabı, kulak çevresinde kemik hastalıklarına,
menenjite veya yüz felcine dahi neden
olabilmektedir.
Orta kulak iltihabı belirtileri arasında, kulak
ağrısı, çocuğun ağrı nedeniyle kulaklarını
kaşıması veya çekiştirmesi, ateş, huzursuzluk ve
ağlama sayılabilir.
Sinüzit:
Yüz kemiklerinde, sinüs adı verilen içi hava
dolu boşluklar bulunur. Pnömokokların bu
boşlukları kaplayan zarlara yerleşmesi sonucunda
sinüzit oluşabilir.
Sinüzit belirtileri arasında, göz arkasında
basınç hissi, yüzde ağrı, burundan soluk alıp
verme güçlüğü, genizde akıntı, uzun süreli -
bazen kanlı burun akıntısı ve yüksek ateş
sayılabilir.
3. Pnömokok hastalıkları nasıl teşhis ve tedavi
edilir?
Pnömokok hastalıklarının teşhisi için röntgen,
kan testleri ve bazen de bel bölgesinden su alma
işlemine gerek duyulabilir. Pnömokok
hastalıklarının tedavisinde genel olarak
antibiyotikler kullanılmaktadır. Ne yazık ki,
pnömokoklar her geçen gün antibiyotiklere karşı
daha fazla direnç kazandığından, pnömokok
hastalıklarının tedavisi giderek zorlaşmakta ve
tedavi başarısı düşmektedir.
Pnömokok hastalıklarından korunmanın en etkili
yollarından biri ise aşılamadır. Çocukları
hastalıklara karşı aşı ile koruyarak sık
antibiyotik kullanımının azaltılması,
mikropların antibiyotiklere karşı direncini de
düşürebilmektedir.
- Pnömokok Hastalıklarından Korunma
1. Anne sütü ve beslenme
2. Hijyen ve temiz hava
3. Pnömokok aşısı
1. Anne Sütü ve Beslenme
Uzmanlar sadece anne sütü verilen çocuklarda
mikroplara bağlı hastalıkların daha az
görüldüğünü ve bu bebeklerde, sadece anne sütü
verilmeyenlere kıyasla, daha az ciddi hastalık
geliştiğini belirtmektedir. Anne sütü çocuğun
sağ kalması, gelişimi ve bağışıklık sisteminin
düzgün çalışması için gerekli besinleri,
antioksidanları, hormonları ve antikorları
içerir. Anne sütüyle beslenmeyen altı aylıktan
küçük bebekler, yaşamın ilk altı ayında sadece
anne sütüyle beslenen bebeklere kıyasla, zatürre
nedeniyle ölüm açısından beş kat yüksek risk
altındadır.
Yetersiz ve yanlış beslenen çocuklar
hastalıklara yakalanma ve bunun sonucunda çocuk
ölümleri ve sakatlıklar bakımından daha yüksek
risk altındadır. Kötü beslenme çocuklarda
zatürre geliştirme riskini iki şekilde artırır.
Birincisi, bağışıklık sisteminin düzgün
çalışması için yeterli miktarda protein ve
enerji alınması gereklidir. Kötü beslenme
çocuğun bağışıklık sistemini zayıflamasına sebep
olur. İkincisi, kötü beslenen çocuğun solunum
kasları daha güçsüzdür, bu nedenle solunum
yollarındaki salgıları gerektiği kadar iyi
temizleyemez.
Yeterli miktarda çinko minerali almayan çocuklar
zatürre geliştirme ve buna bağlı ölüm açısından
daha fazla risk altındadır. Beslenme yoluyla
yeterli miktarda çinko alınması zatürre görülme
sıklığının ve hastalık şiddetinin azaltılmasına
yardımcı olur.
2. Hijyen ve temiz hava
Bazı araştırmalar el yıkama ve ev içi hava
kirliliğinin azaltılmasının da gelişmekte olan
ülkelerde pnömokoklara bağlı ölümlerin
azaltılmasında önemli bir role sahip olduğunu
belirtmektedir. Pnömokok hastalıklarından
korunmak için çocuklara ellerini düzenli olarak
su ve sabun ile yıkamaları öğretilmelidir.
Ayrıca, solunumu olumsuz etkileyebilen ve
çocukların hastalanma olasılığını artıran tozlu,
sigara dumanlı ortamlardan uzak durulmalıdır.
3. Pnömokok Aşısı
Sağlık otoriteleri aşılamayı pnömokok
hastalıkların önlenmesinde en etkin yöntemlerden
biri olarak göstermektedir. Konjuge pnömokok
aşısı, bebek ve çocukları zatürre, menenjit, kan
iltihabı orta kulak iltihabı ve sinüzit gibi
pnömokok hastalıklarına karşı korumak amacıyla
üretilmiştir. Konjuge pnömokok aşısı Amerika,
Almanya, Fransa, İngiltere, Yunanistan, Meksika,
Kosta Rika gibi ülkelerin de aralarında
bulunduğu 17 ülkede rutin aşı takviminde olup
devlet tarafından ücretsiz uygulanmaktadır.
Dünya Sağlık Örgütü konjuge pnömokok aşısının
dünyada beş yaş altı ölümlerin azaltılmasında
önemli bir katkısı olduğunu kabul etmekte, tüm
ülkelerde rutin aşı takvimine alınmasını
öncelikle tavsiye etmektedir.
Konjuge pnömokok aşısının, 6 hafta (1.5 ay) ile
9 yaş arasındaki tüm bebek ve çocuklarda
uygulanması önerilmektedir. Bebeklerde 2. aydan
başlayarak en az bir ay ara ile 3 kez ve 12. -
15. aylar arasında bir doz daha olmak üzere
toplam 4 doz uygulanır. Diğer yaş grupları için
de farklı bir aşılama programı bulunmaktadır.
Konjuge pnömokok aşısı diğer çocukluk çağı
aşılarıyla birlikte uygulanabilmektedir.
Pnömokok mikrobuna karşı geliştirilmiş bir diğer
aşı polisakkarit pnömokok aşısıdır. Polisakkarit
aşı ülkemizde 2 yaşından küçük bebekler için
ruhsatlı olmayıp bu yaş grubunda koruma
sağlamaz. Sadece 2 yaştan büyük ve kronik
hastalığı bulunan çocuklar ve erişkinlerde
kullanılan bu aşı, 5 yılda bir tekrarlanmalıdır.
Pnömokok ile ilgili daha ayrıntılı bilgi için
www.pnomokok.com
adresini ziyaret edebilirsiniz.
|
